Samenvatting
Een ingrijpende gebeurtenis als de dood heeft een grote impact op leerlingen én leraren. Elke situatie is uniek en elk kind reageert anders op verlies en de heftige gevoelens die daarbij komen kijken. Hoe kun je dan als leraar zo compleet mogelijk ondersteuning bieden aan de specifieke leerling, maar ook aan de klas als geheel?
In Omgaan met dood in de klas maakt auteur Jos van den Brand beginnende en ervaren leraren vertrouwd met de pedagogiek van de dood. Aan de hand van praktijkverhalen waarin leraren hun ervaringen delen en de door hen gemaakte keuzes toelichten, word je als lezer bekend gemaakt met de theorie die helpt om het handelen te begrijpen.
Het boek is ingedeeld in vier delen.
Deel 1 gaat over je levensverhaal, ervaringsleren en het pedagogische handelen. Met oefeningen onderzoek je je eigen betekenis die je aan de dood hebt gegeven.
In deel 2 wordt er stilgestaan bij de rol van symbolen, rituelen en jeugdliteratuur.
Deel 3 behandelt het onderwerp suïcide en geeft handvatten hoe om te gaan met de ervaring van het radicaal vreemde.
Voor deel 4 interviewde de auteur verlies- en rouwexperts over hun werkwijze en beschrijft hij wat leraren daarvan kunnen leren.
Elk hoofdstuk sluit af met vragen die helpen om de praktijkverhalen en theorieën toe te passen op de eigen situatie van de lezer. Dat maakt het boek geschikt voor zowel leraren in opleiding als leraren in het basisonderwijs.
Masterclass dood in de klas
3 november 2025 | 18:00 - 21:00 | Thomas More Hogeschool Rotterdam
Hoe ga je als leerkracht om met rouw, verlies en suïcide in de klas? In deze masterclass, gebaseerd op het boek Omgaan met dood in de klas van Jos van den Brand, krijg je inzichten, praktische handvatten en ruimte voor reflectie op dit beladen onderwerp.
Op dinsdag 18 november organiseren we van 15.30 tot 16.30 uur een webinar met lerarenopleider en senior onderzoeker Jos van den Brand. Jos werkt als lerarenopleider (levensbeschouwing) bij de Thomas More Hogeschool (pabo) en is verbonden aan hun lectoraat Professionaliseren met hart & ziel. Jos heeft hier veel onderzoek gedaan naar omgaan met dood in de klas en publiceerde dit jaar hierover een boek .
Doel van het webinar is om mede aan de hand van inzichten uit het onderzoek van Jos met elkaar in gesprek te gaan over hoe we als leraren in relatie tot onze leerlingen (en hun ouders) met dood omgaan. Het webinar is bedoeld voor studenten, collega’s van de praktijkscholen en alumni van onze pabo.
In het webinar zal Jos om te beginnen kort geïnterviewd worden, waarna we in kleine groepen in break out rooms in gesprek gaan over een casus uit het boek. De begeleding van deze kleine groepen is in handen van opleiders van onze pabo. We sluiten het webinar af met een korte terugkoppeling door deze collega’s over inzichten bij de casussen.
Boekrecensie in Narthex
Jos van den Brand, lerarenopleider levensbeschouwing aan de Thomas More Hogeschool (pabo) en onderzoeker bij het lectoraat Professionaliseren met hart en ziel, doet al langere tijd onderzoek naar de vraag hoe leraren kunnen omgaan met dood in de klas. In dit recent verschenen boek biedt hij een compacte maar rijke basis om dit thema bespreekbaar te maken in het onderwijs. Het werk richt zich primair op het basisonderwijs, maar is ook bruikbaar voor collega’s in het voortgezet onderwijs.
Het boek verkent de omgang met verlies via vijf invalshoeken: het levensverhaal, leren van de dood, pedagogisch handelen, symbolisering door rituelen en verhalen, en verlies als vormingsproces waarin leerlingen worden geconfronteerd met het radicaal vreemde. Van den Brand benadrukt dat kinderen vaak heen en weer bewegen tussen intens verdriet en de behoefte aan gewoon, alledaags leven. Leraren moeten dan sensitief zijn: leerlingen willen dat het gewone leven doorgaat, maar ook leren van hun gevoelens vorm te geven.
Aan de hand van casussen, bespreekt Van den Brand concrete situaties, zoals ongeneeslijk zieke ouders of suïcide. Deze ervaringen koppelt hij telkens terug naar theorieën van onder meer Gadamer en Buck. Een aangrijpend hoofdstuk verdiept het thema suïcide via het verhaal van een studente van de pabo, waarbij ouders en vriendinnen laten zien hoe vorming mogelijk is door confrontatie met het radicaal vreemde. Naast theorie en casussen biedt het boek praktische handvatten. Zo wordt zichtbaar hoe (jeugd)literatuur kan bijdragen aan gesprekken over de dood, of hoe rituelen betekenis geven aan verlies. Ook interviews met rouw- en verliesprofessionals verrijken het geheel. Zij reflecteren op vragen als: in hoeverre ga je mee in de voorstellingen van kinderen over dood en wat daarna komt? Hoe begeleid je het abrupte schakelen tussen verdriet en spel?
Met 156 pagina’s is Een kleine pedagogiek van de dood een compacte maar complete gids. Het boek helpt leraren uit de maatschappelijke handelingsverlegenheid te komen rond dit beladen onderwerp en biedt inspiratie om in teams het gesprek aan te gaan.
Narthex (25,3) vakblad voor docenten levensbeschouwelijke vorming